Promocija knjige prof. dr Rajke Glušice pod naslovom ,,Jezik, stil, kultura’’, objavljene u izdanju Javne ustanove Narodna biblioteka ,,Njegoš’’ u okviru edicije ,,Signum’’, održana je u okviru junskog repertoara JU Narodna biblioteka ,,Njegoš”.
Knjiga ,,Jezik, stil, kultura (Lingvostilističke i lingvokuturološke studije i ogledi)’’ predstavlja kompilaciju 18 radova nastalih tokom dužeg vremenskog perioda, raspoređenih hronološki prema godini nastanka književnih djela koja se obrađuju. U njima se prof. dr Glušica bavi širokim spektrom tema iz oblasti filologije, lingvistike i proučavanja jezika u najširem smislu. Prema riječima autorke, knjiga ne pristupa jeziku samo sa formalnog i gramatičkog aspekta, već istražuje kako čovjek jezikom stvara ljepotu i umjetnost u književnosti.
,,Lingvistička stilistika je nauka koja se bavi ne samo stilom u književnom tekstu, kako to radi književna stilistika, nego stilom u svim vrstama tekstova. Tako u ovoj knjizi pored tekstova koji su književni, sa nevjerovatno visokim književnim dometima kakav je ,,Gorski vijenac’’, sve do savremenih književnika, imamo ispitivanje stila u dokumentima. Imamo i ispitivanje stila u retoričkom stilu, u jednoj sjajnoj ,,besjedi nad besjedama’’ kako sam je nazvala, imamo ispitivanje stila u publicistici. Ta lingvistička stilistika koja je objedinila tih 18 studija u jednu knjigu je upravo taj poseban pristup jeziku- naći i rastumačiti sve one postupke i načine kako stvaralac i pisac od jezika pravi ljepotu i umjetnost’’, rekla je prof. dr Glušica. Pojasnila je da lingvokulturologija, kao interdisciplinarna naučna disciplina, proučava vezu između jezika i kulture, odnosno način na koji se kultura jednog naroda izražava kroz jezik.
,,Ne postoji definicija koja može obuhvatiti svu kompleksnost fenomena kakav je jezik, i da bi tako kompleksan i složan fenomen bolje razumjeli i upoznali se sa njim porebna su intedisciplinarna izučavanja. Novije vrijeme nudi naučne paradigme pomoću kojih mi možemo da uđemo u suštinu kompleksnog fenomena kakav je jezik i približimo mu se sa različitih aspekata. (…) Roman Jakobson je već 50-ih godina rekao da lingvista koji je gluv za poetsku funkciju jezika i književni kritičar koji je ravnodušan prema lingvistici i njenim metodama su podjednako oba anahronizmi’’, pojasnila je prof. dr Glušica.
U svojoj knjizi ,,Jezik, stil, kultura’’ prof. dr Glušica analizira tekstove crnogorskih sudova nastale prije otprilike jednog vijeka, kao i književna djela Njegoša, Sima Matavulja, Marka Miljanova, Stevana Dučića, Rista Ratkovića, Mirka Banjevića, Miodraga Bulatovića, Mihaila Lalića, Mirka Kovača i Jevrema Brkovića. Knjigu otvaraju dvije studije posvećene ,,Gorskom vijencu’’, od kojih se prvi fokusira na prikaz ženskih likova, a drugi na frazeologizme sa sastavnicom ,,glava’’. Najstariji autor obuhvaćen analizom je Njegoš, dok se knjiga zaključuje analizom radova Jevrema Brkovića. Djelo sadrži devet studija posvećenih tekstovima iz 19. vijeka, kao i devet analiza tekstova iz 20. i 21. vijeka.
,,Iako njegošologija kao posebna naučna disciplina broji preko 20.000 bibliografskih radova, malo je lingvostilističkih radova. Iako nam se čini da o Njegošu znamo sve, da je o Njegoševom djelu sve napisano i rečeno, nije, jer imamo nove naučne paradigme i pristupe i interesantna otkrića i zaključke. Književni tekst nikada ne smijemo uzeti kao izvor informacija, to je drugostepeni modelovani sistem, svijet fikcije koji je autor formirao, autor u njemu ima ulogu boga i formira svoj svijet u književnom tekstu’’, naglasila je prof. dr Glušica. Međutim, autorka ističe da je „Gorski vijenac“ referencijalno djelo koje pokazuje određene sličnosti sa stvarnim životom, pri čemu se svakodnevica 19. vijeka proučava na osnovu antropoloških dokumenata i istorijskih činjenica koje jasno svjedoče o položaju žene u tadašnjoj Crnoj Gori. Čitajući „Gorski vijenac“ nailazi se na potvrdu o statusu žene u patrijarhalnom društvu.
,,Najvrednije u ratničko-herojskom crnogorskom sistemu je muška glava i puška, time se brani porodica, bratstvo i država. Ako nemamo oružje i nemamo koga da se bori, gubimo slobodu, najsvetiji ideal crnogoraca’’, pojasnila je prof. dr Glušica.
Dva rada posvećena djelima iz 19. vijeka bave se fenomenom parcelacije rečenice u prozi Sima Matavulja, dok su preostala dva usmjerena na lingvističke i stilističke aspekte stvaralaštva Marka Miljanova. Tri rada u knjizi su posvećena najvećem sakupljaču zabilješki, zapisa i anegdota Stevanu Dučiću. Poseban segment knjige posvećen 19. vijeku čine isprave crnogorskih sudova iz 1879-1899. godine, svjedoci formiranja administrativno-pravnog stila u Crnoj Gori.
Knjiga sadrži i dva rada koja se bave stvaralaštvom pjesnika prve polovine 20. vijeka, Rista Ratkovića i Mirka Banjevića, kao i radove posvećene djelima Miodraga Bulatovića, Mihaila Lalića, Mirka Kovača i Jevrema Brkovića.
U nastavku večeri, prof. dr Glušica osvrnula se na autore čija su djela predmet analize u knjizi, dodatno produbljujući uvid u jezičke, stilske i kulturološke slojeve crnogorske i šire književne tradicije. Moderator promocije bio je Darko Nikolić.
Prof. dr Rajka Glušica redovna je profesorica Univerziteta Crne Gore za predmete Opšta lingvistika i Uvod u lingvistiku. Tokom studija na Nastavničkom fakultetu u Nikšiću, na Odsjeku za srpskohrvatski jezik i književnost jugoslovenskih naroda i narodnosti, tri puta je nagrađivana kao najbolji student generacije i proglašena za najboljeg studenta Fakulteta za 1983. godinu. Postdiplomske studije završila je na Filološkom fakultetu u Beogradu, gdje je 1988. magistrirala na temu ,,Teorije o vrstama riječi kod srpskih i hrvatskih gramatičara XIX vijeka’’, a 1995. godine odbranila doktorsku disertaciju pod nazivom ,,Jezik Marka Miljanova’’. Autorka je više knjiga, udžbenika i preko šezdeset naučnih radova, a njena istraživačka interesovanja obuhvataju savremeni jezik, jezik XIX vijeka, standardologiju, frazeologiju, lingvostilistiku i opštu lingvistiku.
